پوسیدگی دندان دشمن لبخند کودکان

به گزارش پایگاه خبری فرهنگ پارسی، پوسیدگی دندان در کودکان که اغلب با عنوان «پوسیدگی زودهنگام کودکی» شناخته می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌های دهان قندهای موجود در مواد غذایی را به اسید تبدیل کرده و مینای دندان را تخریب می‌کنند.

این فرایند نه‌تنها باعث درد و عفونت می‌شود، بلکه تمرکز، رشد و تغذیه کودک را مختل می‌کند. متأسفانه بسیاری از والدین تصور می‌کنند دندان‌های شیری اهمیت کمتری دارند، درحالی‌که سلامت آن‌ها پایه‌گذار دندان‌های دائمی و الگوی گفتار و جویدن است.

یکی از عوامل اصلی پوسیدگی، مصرف مکرر مواد قندی به‌خصوص میان‌وعده‌های چسبنده مانند بیسکویت، شکلات و نوشیدنی‌های شیرین است همچنین خواباندن کودک با شیشه شیر حاوی شیر یا آب‌میوه، شرایط ایده‌آلی برای تخریب دندان‌ها ایجاد می‌کند. باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک موتانس که از والدین به کودک منتقل می‌شوند، در این محیط سریعاً تکثیر می‌شوند.

 پیشگیری از پوسیدگی باید از دوران جنینی و با تغذیه مناسب مادر و پس از تولد با رعایت بهداشت دهان آغاز گردد.

مسواک‌زدن با خمیردندان حاوی فلوراید، کاهش مصرف قند و معاینات منظم دندانپزشکی از ساده‌ترین و مؤثرترین راهکارها هستند. هرچه این عادت‌ها زودتر شکل بگیرند، کودک تا بزرگسالی دندان‌های سالم‌تری خواهد داشت.

با وجود پیشرفت دانش دندانپزشکی، آمار پوسیدگی در بسیاری از مناطق همچنان بالاست. کمبود آگاهی والدین، ترس کودکان از دندانپزشکی و هزینه‌های درمان از موانع اصلی به شمار می‌رود.

محمد محمدی در گفتگو با پایگاه خبری فرهنگ پارسی، با اشاره به مهم‌ترین علت پوسیدگی در کودکان زیر ۵ سال اظهار داشت: مهم‌ترین علت، تغذیه مکرر با مواد قندی به‌ویژه در شب و خواباندن کودک با شیشه شیر حاوی مایعات شیرین است. این کار باعث می‌شود اسید حاصل از قندها ساعت‌ها روی دندان بماند و مینای نازک دندان‌های شیری را به‌سرعت تخریب کند.

وی با اشاره به زمان شروع مسواک‌زدن کودک گفت: از زمان رویش اولین دندان‌شیری، حدود ۶ ماهگی، با یک مسواک بسیار نرم و خمیردندان مخصوص کودکان به‌اندازه یک‌دانه برنج. والدین باید تا حدود ۸ سالگی مسواک‌زدن کودک را نظارت و تکمیل کنند.

دندانپزشک کودکان با اشاره به‌ضرورت فلورایدتراپی برای کودکان بیان داشت: فلورایدتراپی در مطب هر ۶ ماه یک‌بار بسیار مؤثر و بی‌خطر است. فلوراید مینای دندان را مقاوم کرده و حتی پوسیدگی‌های اولیه را معکوس می‌کند، اما باید توسط حرفه‌ای و با رعایت دوز مناسب انجام شود.

وی با اشاره به اهمیت مسواک‌زدن قبل از خواب گفت: اهمیت شبانه فوق‌العاده زیاد است؛ چون در خواب ترشح بزاق که شوینده طبیعی است کاهش می‌یابد. بدون مسواک شبانه، باکتری‌ها فرصت کافی برای تخریب لایه سطحی دندان را پیدا می‌کنند.

ریاحی با اشاره به نقش فیشور سیلنت (شیارپوش) در پیشگیری بیان داشت: فیشور سیلنت یک‌لایه محافظ نازک است که شیارهای عمیق دندان‌های آسیا را پر می‌کند. این روش پوسیدگی نواحی شیار را تا ۸۰٪ کاهش می‌دهد و بدون درد و خیلی سریع انجام می‌شود.

درک صحیح از تغذیه و بهداشت دهان، ستون اصلی پیشگیری از پوسیدگی است. بسیاری از والدین نمی‌دانند که دفعات مصرف قند از مقدار آن مهم‌تر است؛ یعنی خوردن یک وعده شکلات بسیار کمتر از خوردن چند بار بیسکویت در طول روز ضرر دارد.

هر بار که شیرینی وارد دهان می‌شود، حدود ۲۰ دقیقه pH دهان اسیدی می‌ماند که فرصتی برای تخمین‌زدن مینا نیست؛ بنابراین باید تعداد میان‌وعده‌ها را به ۳ بار در روز محدود کرد.

یکی دیگر از روش‌های نوین و مؤثر، استفاده از خمیردندان‌های حاوی فلوراید با غلظت مناسب سن کودک است. برخلاف باور قدیمی که فلوراید را فقط برای بزرگسالان توصیه می‌کرد، اکنون آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا استفاده از مقدار کمی خمیردندان فلورایددار را از رویش اولین دندان تأیید کرده است. فقط باید مراقب بلعیدن آن بود و به کودک یاد داد خمیردندان را بیرون بریزد.

 عادات غلط فرهنگی نقش بزرگی در پوسیدگی دارند. شیرین‌کردن پستانک با عسل یا مربا، تشویق کودک با آب‌نبات، و ندادن اهمیت به معاینات منظم دندانپزشکی از جمله اشتباهات رایج هستند همچنین بسیاری از والدین از درمان کودک زیر بیهوشی می‌ترسند درحالی‌که در پوسیدگی گسترده، انجام درمان کامل در یک جلسه تحت بیهوشی ایمن‌تر و کم‌استرس‌تر است.

آموزش رفتار صحیح از طریق بازی و داستان می‌تواند همکاری کودک را افزایش دهد. مسواک‌های رنگی و خوش‌بو، اپلیکیشن‌های تشویقی و آینه‌های مخصوص دندانپزشکی در خانه، کودک را به مراقبت از دندان‌هایش ترغیب می‌کند. والدین باید خودشان الگوی مسواک‌زدن باشند؛ چون کودکان بیشتر از گفتار از رفتار تقلید می‌کنند.

فاطمه محمدی در گفتگو با پایگاه خبری فرهنگ پارسی، با اشاره به تأثیر استفاده از وارنیش فلوراید در مدارس اظهار داشت: وارنیش فلوراید روی دندان می‌چسبد تا چند ساعت اثر می‌کند و پوسیدگی دندان‌های دائمی را تا ۴۰٪ و شیری را تا ۳۰٪ کاهش می‌دهد؛ انجام آن دو بار در سال بدون نیاز به دستگاه مخصوص است.

وی با اشاره به نحوه درمان پوسیدگی وسیع در کودک ۳ساله گفت: اگر دندان عصب ندارد، با پرکردن و روکش استیل ضدعفونی می‌شود؛ در صورت درگیری عصب، عصب‌کشی ریشه شیری انجام می‌گیرد. برای موارد بسیار وسیع و کودک همکاری نمی‌کند، بهترین راه درمان تحت بیهوشی است تا همه دندان‌ها یکباره ترمیم شوند.

دندانپزشک کودکان آسیب کشیدن زودهنگام دندان‌شیری به رشد فک بیان داشت: کشیدن خیلی زود باعث می‌شود دندان‌های مجاور جابه‌جا شوند و فضای دندان دائمی کم شود. در این صورت نیاز به اسپیسر (نگهدارنده فضا) داریم. تاحدامکان باید دندان‌شیری ترمیم شود، نه کشیده.

وی با اشاره به مصرف خوراکی برای کمک به تمیزشدن دندان کودک گفت: سیب، هویج، کرفس و خیار به دلیل بافت فیبری و نیاز به جویدن زیاد، سطح دندان را تمیز کرده و ترشح بزاق را تحریک می‌کنند. پنیر و ماست بدون قند به دلیل کلسیم و کازئین، مینا را تقویت و اسید را خنثی می‌کنند.

با مرور مطالب گفته شده روشن می‌شود که پوسیدگی دندان در کودکان یک بیماری عفونی، اما کاملاً قابل‌پیشگیری است. کلید موفقیت، تلفیق سه عامل است: آموزش صحیح والدین قبل از تولد نوزاد، ایجاد عادت‌های بهداشتی روزانه از رویش اولین دندان، و معاینات منظم دندانپزشکی.

هیچ کودک نباید در سنین کم دچار درد دندان شود، زیرا این درد تأثیر منفی بر اشتها، رشد و حتی اعتمادبه‌نفس او دارد.

نقش خانواده در این میان بی‌بدیل است. والدینی که خودشان مسواک‌زدن را جدی می‌گیرند، میان‌وعده‌های سالم مانند میوه و لبنیات به کودک می‌دهند و از شیشه شیر شبانه جلوگیری می‌کنند، احتمال پوسیدگی را تا بیش از ۷۰٪ کاهش می‌دهند همچنین اولین ویزیت دندانپزشکی باید حداکثر در یک‌سالگی یا شش ماه پس از رویش اولین دندان انجام شود، نه زمانی که دندان قبلاً پوسیده شده است.

از سوی دیگر، سیستم سلامت باید دسترسی به فلورایدتراپی ارزان و آموزش همگانی را فراهم کند. بسیاری از پوسیدگی‌های شدید در مناطق کم‌برخوردار دیده می‌شود که با هزینه کم وارنیش فلوراید و فیشور سیلنت می‌توان از میلیون‌ها درمان پرهزینه جلوگیری کرد. غنی‌سازی شیر مدارس با فلوراید نیز یکی از سیاست‌های موفق جهانی است.

 در پایان، لبخند سالم کودک نه‌تنها زیبایی، بلکه سلامتی، تمرکز و کیفیت زندگی او را تضمین می‌کند. با شروع زودهنگام، صبر و استفاده از راهکارهای علمی می‌توان از درد، ترس و هزینه‌های سنگین دندانپزشکی پیشگیری کرد.

کودکانی که امروز مسواک‌زدن را دوست دارند، فردا بزرگسالانی با دندان‌های محکم و اعتمادبه‌نفس بالا خواهند بود. اقدام امروز والدین و پزشکان، سهم آینده‌ای روشن برای نسلی بدون پوسیدگی است.

انتهای خبر/