به گزارش پایگاه خبری فرهنگ پارسی، توسعه شهری مفهومی فراتر از ساخت آپارتمان و تعریض خیابانهاست. این فرایند شامل طراحی فضاهای عمومی، شبکه حملونقل، دسترسی به خدمات پایه، و نحوه تعامل انسان با محیط ساخته شده است. هر شهروند از کودکی تا سالمندی، روزانه تحتتأثیر کیفیت این طراحی قرار میگیرد.
شهرهای موفق امروز جهان ثابت کردهاند که توسعه متوازن و هوشمندانه میتواند نرخ جرم، آلودگی هوا و هزینههای درمانی را کاهش دهد.
برای مثال، افزایش مسیرهای دوچرخهسواری و پیادهراههای ایمن، مستقیماً به کاهش دیابت و بیماریهای قلبی کمک میکند. این یعنی شهرسازی خوب، در حقیقت یک سیستم بهداشت عمومی خاموش است.
علاوه بر سلامت جسمی، توسعه شهری بر سلامت روانی تأثیر عمیقی دارد. دسترسی به پارکهای محلی، نیمکتهای سایهدار و کتابخانههای عمومی، حس تعلق و آرامش را افزایش میدهد.
زمانی که شهروندان بتوانند بدون ترس از تصادف یا مزاحمت در محله خود قدم بزنند، اعتماد اجتماعی و سرمایه روانی جامعه بالا میرود.
از منظر اقتصادی نیز محلههای با طراحی خوب، ارزش ملک را پایدار نگه داشته و مشاغل محلی را رونق میبخشند.
وقتی خیابانها برای عابر پیاده و کسبوکارهای کوچک امن باشند، چرخه مثبتی از رونق، اشتغال و سرزندگی شکل میگیرد.
بهاینترتیب، توسعه شهری نه یک هزینه که یکی از سودآورترین سرمایهگذاریهای هر دولتی محسوب میشود.
مهسا کریمی در گفتگو با پایگاه خبری فرهنگ پارسی، با اشاره به مهمترین شاخص توسعه شهری که مستقیماً زندگی روزمره مردم را بهتر میکند اظهار داشت: دسترسی ۱۵ دقیقهای به خدمات روزانه مثل مدرسه، درمانگاه، پارک و فروشگاه است. وقتی مردم مجبور نباشند ساعتها در ترافیک باشند، زمان بیشتری برای خانواده و استراحت پیدا میکنند.
وی با اشاره به کاهش فقر و نابرابری با توسعه شهری گفت: با فراهمکردن حملونقل عمومی ارزان و کارآمد که افراد کمدرآمد را به مراکز شغلی متصل کند، همچنین توزیع عادلانه پارکها و امکانات تفریحی در همه محلهها نه فقط مناطق مرفه.
کارشناس برنامهریزی شهری با اشاره به نقش فضای سبز شهری در کاهش جرم و خشونت بیان داشت: تحقیقات نشان داده هر ۱۰٪ افزایش در پوشش درختان محله، خشونت را تا ۱۲٪ کاهش میدهد، زیرا فضاهای سبز سرزندگی ایجاد کرده و نظارت طبیعی همسایگان را افزایش میدهد.
وی با اشاره به طراحی شهرهای امروزی برای سالمندان و کودکان گفت: متأسفانه طراحی شهرهای امروزی بهاندازه کافی برای سالمندان و کودکان صورت نگرفته، اما الگوی شهر دوستدار کودک و سالمند با پیادهراههای بدون مانع، نیمکتهای فراوان و چراغهای راهنمای صوتی، استاندارد طلایی توسعه فراگیر است که باید تعمیم یابد.
استاد دانشگاه با اشاره به مهمترین قدم فوری برای شهری مثل تهران یا اصفهان بیان داشت: تبدیل خیابانهای اصلی به مسیرهای اولویتدار با حملونقل پاک و ایجاد کمربندهای سبز در حاشیه شهرها برای جلوگیری از گسترش بیرویه و حفظ بافت کشاورزی.
توسعه شهری خوب، مانند یک ارکستر ماهر عمل میکند که هر بخش (حملونقل، مسکن، فضای سبز، آب و برق) باید هماهنگ با دیگری نواخته شود.
اگر فقط به گسترش اتوبانها فکر کنیم؛ اما پارکینگ سازی را کنترل نکنیم، نتیجه ترافیک بیشتر و آلودگی شدیدتر خواهد بود.
تجربه شهرهایی مثل کپنهاگ نشان میدهد که حذف پارکینگهای سطحی و جایگزینی با مسیرهای دوچرخه، هم محبوبیت سیاسی دارد و هم کیفیت زندگی را جهشی بالا میبرد.
یکی از رویکردهای نوین که نتایج شگفتانگیزی داشته، «توسعه حملونقل محور» (TOD) است.
یعنی ساختن مجتمعهای مسکونی و اداری در فاصله پیاده از ایستگاههای مترو یا بیآرتی. این روش به طور میانگین استفاده از خودروی شخصی را ۳۰ درصد کاهش داده و ارزش املاک نزدیک ایستگاهها را تا دوبرابر افزایش میدهد.
مردم دیگر مجبور نیستند ساعتی از عمر خود را پشت فرمان هدر دهند.
فضای عمومی باکیفیت نیز ستون فقرات توسعه انسانی است. میدانهای شهر که بدون خودرو باشند، محل اجرای موسیقی، نمایشگاههای کوچک و بازی کودکان میشوند.
مطالعات نشان داده که هر دلار هزینه شده برای بهبود پیادهراهها و پارکهای محلی، تا ۱۱ دلار ارزش اقتصادی در افزایش کسبوکار و سلامت عمومی بازمیگرداند. این یک سرمایهگذاری بیضرر است.
اما نکته کلیدی، مشارکت مردم در فرایند توسعه است. بسیاری از پروژههای ناموفق شهری از بالابهپایین و بدون نظر ساکنان اجرا شدهاند.
وقتی از مردم بپرسیم بهجای حوض بتونی، یک زمینبازی کوچک میخواهند یا یک باغچه اجتماعی، نتیجه فضایی میشود که واقعاً از آن مراقبت میکنند. توسعه شهری موفق همیشه مشارکتی، تدریجی و انعطافپذیر است.
بهرام میرزایی در گفتگو با پایگاه خبری فرهنگ پارسی، با اشاره به تأثیر منفی بافتهای فرسوده شهری بر زندگی مردم اظهار داشت: به دلیل نبود ایمنی در برابر زلزله، دسترسی ضعیف آمبولانس و آتشنشانی، شبکه فرسوده آبوفاضلاب و نبود فضای باز کافی برای تنفس و بازی کودکان که استرس مزمن ایجاد میکند.
وی با اشاره به بهترین مثال ایرانی از توسعه شهری موفق اخیر گفت: احیای محله سرچشمه تهران با تبدیل یک فضای رها شده به بازارچه محلی و بوستان که جرم را ۴۰٪ کاهش داد و باعث افتخار ساکنان شد، ارزان و سریع و بسیار مؤثر بود.
کارشناس طرحهای بازآفرینی شهری با اشاره به نحوه نوسازی شهر بدون تخریب گسترده بیان داشت: بازآفرینی تدریجی با تقویت یک پیادهراه، نصب چند نیمکت و چراغ روشنایی جدید در یک کوچه، سپس گسترش آن؛ نیازی به بلدوزر نیست، بلکه جراحی ظریف و تکریم ساکنان فعلی.
وی با اشاره به تأثیر توسعه خوب شهری بر مشاغل گفت: کافهها، نانواییهای محلی، خشکشوییها و تعمیرگاهها با افزایش تردد پیاده تا ۳۰۰٪ افزایش فروش دارند؛ پیادهمدار شدن خیابان ثروت عمومی بدون هزینه دولتی ایجاد میکند.
پس از بررسی نظرات دو کارشناس و شواهد جهانی، این نتیجه روشن میشود که توسعه شهری هوشمندانه و انسانی، مؤثرترین ابزار برای ارتقای رفاه جمعی بدون نیاز به منابع هنگفت است.
خیابانی با درختان سایهانداز، ایستگاه اتوبوس تمیز، یا یک میدان کوچک محلی، گاهی بیش از یک بیمارستان بزرگ از بیماریها جلوگیری میکند. شهرها موجودات زندهای هستند که با هر تصمیم کوچک طراحی، نفس میکشند یا خفه میشوند.
نکته خوشبینانه این است که روندهای جهانی به سمت انسانمحوری در حرکت است. از پاریس که مدارس را به خیابانهای بازی تبدیل کرده تا ملبورن که خطوط پارکینگ را به میز و صندلی عابران تغییر داده، همگی تأکید دارند که آینده از آنِ شهرهای آهسته و قابل پیادهروی است.
این موج مثبت به ایران نیز رسیده و نمونههای موفقی مانند پیادهراه ۱۵ خرداد تهران یا نوسازی سبز محله جوادیه اصفهان امیدوارکننده است.
اما تحول واقعی وقتی رخ میدهد که هر شهروند خود را مسئول بداند. توسعه شهری فقط وظیفه شهردار نیست، بلکه با کاشتن یک گلدان در کوچه، پارک نکردن جلوی رمپ معلولان، و استفاده از حملونقل عمومی، هر فرد معمار کوچک شهر خود میشود. هزاران اقدام فردی جمع شده، یک شهر زیستپذیر و شاد را خلق میکند.
در پایان، آینده از آنِ شهرهایی است که عرض خیابان را بهجای ماشین، به انسان بدهند. سرمایهگذاری روی نیمکت، سایه، آبخوری و مسیر امن دوچرخه، هر ریالش چندبرابر در کاهش هزینههای درمانی، ترافیک و آلودگی برگردانده میشود.
بیایید شهری بسازیم که نه برای رانندگی که برای زندگیکردن عشق باشد.
انتهای خبر/
«فرهنگ پارسی» رسانهای است با تمرکز بر محورهای اجتماعی و رخدادهای فرهنگی. ما واکاوی ریشهای مسائل و تحلیل تأثیر فرهنگ بر زندگی روزمره را بر بازتاب سطحی اخبار ترجیح میدهیم. از چالشهای جامعه تا تازههای عرصه فرهنگ و هنر.